Dossier 2: Niet te verdedigen: Nederlandse steun aan Israëlische wapenproducenten

Twee van de grootste wapenproducenten van Israël gebruiken Nederland als uitvalsbasis om in Europa te investeren en wapenproducenten in diverse Europese landen over te nemen. Deze twee bedrijven, Elbit Systems en Rafael Advanced Defense Systems, zijn “diep verweven met Israëlische militaire operaties in de bezette Palestijnse gebieden(opens in new window) .” Amnesty International(opens in new window) heeft vastgesteld dat deze bedrijven cruciale leveranciers(opens in new window) zijn van wapens(opens in new window) en uitrusting aan het Israëlische leger en dat deze wapens worden gebruikt bij het plegen van misdaden, waaronder genocide. Beide bedrijven hebben sinds het begin van de genocide in Gaza een stijging van(opens in new window) hun omzet en winst gezien, waarbij Rafael zijn financiële resultaten voor 2025 aankondigde als “weer een recordjaar(opens in new window) ”.

Deze bedrijven maken gebruik van Nederlandse holdings om hun wapenproductiebedrijven in Europese landen zoals Spanje en Duitsland gevestigd te hebben. Europa is voor beide bedrijven een cruciale markt. De grootste markt van Elbit buiten Israël is Europa, waar het bijna een derde van zijn omzet(opens in new window) genereert. De wapens die door Israëlische wapenbedrijven in Europa worden geproduceerd, gaan dan niet naar Israël, maar de winsten die de wapenbedrijven maken, gaan dat wel. Winsten die mogelijk zijn gemaakt en waarschijnlijk vergroot door het feit dat ze Nederlands zijn.

Dit dossier laat zien hoe.

Rafael Advanced Defense Systems

Rafael, een van de grootste wapenbedrijven van Israël, maakt gebruik van een Nederlands bedrijf om zijn dochterondernemingen in Duitsland, Spanje en het Verenigd Koninkrijk onder te brengen. Rafael is een staatsbedrijf en valt onder de verantwoordelijkheid van het Israëlische Ministerie van Financiën, onder leiding van Bezalel Smotrich.

Rafael Advanced Defense Systems (Rafael) is een van de drie grootste wapenbedrijven in Israël en eigendom(opens in new window) van de Israëlische overheid. Volgens de CEO is “Rafael de grootste en belangrijkste leverancier van het Israëlische defensieapparaat(opens in new window) ”. Rafael heeft 10.000 medewerkers en boekte in 2024(opens in new window) een omzet van 3,8 miljard dollar en een nettowinst van 159 miljoen dollar. In 2025(opens in new window) boekte Rafael recordwinsten, met een omzet van meer dan 6 miljard dollar en een nettowinst van 391 miljoen dollar. Rafael draagt jaarlijks de helft van zijn nettowinst af aan de Israëlische staatskas en keerde(opens in new window) in 2024 444 miljoen Israeli New Shekel (opens in new window) (ongeveer 129 miljoen euro) aan dividend uit(opens in new window) aan de staat.

Sinds 2004 heeft Rafael zijn aanwezigheid in Europa uitgebreid door overnames van wapenbedrijven in Duitsland, Spanje en het Verenigd Koninkrijk. Deze bedrijven zijn allemaal eigendom van het Nederlandse bedrijf ERCAS B.V., zoals blijkt uit de bedrijfsstructuur. Rafael richtte ERCAS B.V. in 2004 specifiek op om “zijn producten […] in Europa op de markt te brengen” en om “als holdingmaatschappij te fungeren” voor bedrijven die Rafael zou oprichten of overnemen.

ERCAS B.V. heeft geen werknemers in Nederland. Volgens het jaarverslag van 2024 beschikte het bedrijf over activa ter waarde van 181,2 miljoen Britse pond (ongeveer 210 miljoen euro). Het heeft geen fysiek adres in het land en vermeldt alleen “Den Haag” als statutaire zetel. Het deponeert zijn jaarrekening bij de Nederlandse Kamer van Koophandel en valt onder het Nederlandse recht. De persoon die als directeur van ERCAS B.V. is geregistreerd, is echter gevestigd in Londen, waar het bedrijf een “Britse vestiging” heeft met drie medewerkers die zich bezighouden met marktactiviteiten. ERCAS B.V. staat ook vermeld als Rafaels vertegenwoordiger in het Verenigd Koninkrijk(opens in new window) .

Het geregistreerde adres(opens in new window) van ERCAS B.V. in Londen bleek, volgens onderzoekers van de mediaorganisatie Declassified UK(opens in new window) , al enkele jaren gesloten en ongebruikt te zijn. Omdat ERCAS B.V. geen medewerkers in Nederland heeft, maar wel over aanzienlijke financiële activa beschikt, wordt het hier aangeduid als een brievenbusbedrijf. POP-OUT: Zoals de Nederlandsche Bank aangeeft, worden bedrijven met (vrijwel) geen personeel en geen operationele activiteiten, maar met aanzienlijke financiële verplichtingen en activa in het buitenland, doorgaans aangeduid als brievenbusbedrijven. In dit onderzoek verwijst SOMO naar dit soort bedrijven als brievenbusbedrijven.

De tegenstrijdigheden in het hart van het Nederlandse beleid: wie heeft uiteindelijk de zeggenschap over Rafael en ERCAS B.V.?

Aangezien Rafael volledig eigendom is van de staat Israël, is de staat Israël de begunstigde en de partij die zeggenschap uitoefent over ERCAS B.V. Het Israëlische ministerie van Financiën is verantwoordelijk(opens in new window) voor de activiteiten(opens in new window) van alle staatsbedrijven. Sinds 2022 staat Bezalel Smotrich aan het hoofd(opens in new window) van het Israëlische ministerie van Financiën.

In juli 2025 verklaarde(opens in new window) de Nederlandse regering Smotrich tot persona non grata en verbood hem de toegang tot Nederland vanwege zijn uitspraken waarin hij aanzette tot geweld door kolonisten tegen Palestijnen en “opriep tot etnische zuivering in de Gazastrook”. Toch blijft Nederland ERCAS B.V. huisvesten, een bedrijf dat deel uitmaakt van een concern waarvoor minister Smotrich verantwoordelijk is. Bezalel Smotrich mag Nederland niet binnenkomen omdat hij pleit voor etnische zuivering in Gaza. Maar Rafael – het bedrijf dat de wapens produceert die worden gebruikt bij het plegen van ernstige misdaden in Gaza – is welkom.

Rafaels toegangspoort tot Europa: Europese dochterondernemingen die eigendom zijn van Rafaels Nederlandse brievenbusmaatschappij

Rafaels Nederlandse holding, ERCAS B.V., biedt het bedrijf toegang tot Europa. Zoals grafiek x laat zien, wordt deze holding gebruikt om de investeringen in drie Europese landen te beheren. Vanwege een lacune(opens in new window) in de Nederlandse wetgeving wordt ERCAS B.V. aangemerkt als een “kleine onderneming” en hoeft het in zijn jaarverslag slechts een beknopte balans te publiceren. Details over haar activiteiten en transacties zijn daarom geen openbare informatie. Rafael heeft niet gereageerd op verzoeken van SOMO om commentaar.

Het volgende hoofdstuk geeft een overzicht van de dochterondernemingen die ERCAS B.V. in bezit heeft.

Duitsland

Rafaels eerste stap op de Europese markt kwam met de overname van Dynamit Nobel Defense in 2004. Het doel van deze overname was om “de markt voor schoudergelanceerde raketwerpers te betreden.” Dynamit Nobel Defense produceert(opens in new window) raketwerpers, softwaresystemen en voertuig- en brandbeveiligingssystemen. Het bedrijf levert aan de Duitse overheid en aan andere NAVO-partners(opens in new window) , waaronder de VS, Kroatië en België, en boekte in 2024 een omzet van 146 miljoen euro. Zes van de acht leden van de raad van commissarissen van Dynamit Nobel Defense zijn hoge functionarissen van Rafael.

Hongarije

In 2024 opende Dynamit Nobel Defence in Hongarije(opens in new window) een onderzoeks- en ontwikkelingscentrum en een wapenfabriek waar antitankgranaatwerpers zullen worden geproduceerd; dit is een joint venture met de Hongaarse overheid.

Verenigd Koninkrijk

In 2022 nam Rafael via ERCAS B.V. de Britse wapenproducent Pearson Engineering over voor 100 miljoen pond (ongeveer 118 miljoen euro). Deze overname was bedoeld om Rafael “toegang te geven tot aanbestedingen van het Britse Ministerie van Defensie” en een “productiecentrum voor Rafael in het Verenigd Koninkrijk” te verschaffen. De overname werd gefinancierd door de uitgifte van kapitaalobligaties door ERCAS B.V. aan Rafael. Pearson Engineering produceert apparatuur voor mijnbestrijding en IED’s (geïmproviseerde explosieven) en gevechtsingenieursuitrusting voor gepantserde voertuigen. Belangrijke groeimarkten voor Pearson zijn onder meer Zuidwest-Azië en Afrika. Pearson levert al “decennia lang ondersteuning aan het Amerikaanse leger en het Amerikaanse marinekorps(opens in new window) .” Volgens het jaarverslag over 2025 wordt 28 procent van de omzet behaald in het Verenigd Koninkrijk, 44 procent in Europa en 27 procent in de rest van de wereld.

Spanje

PAP Tecnos(opens in new window) is een Spaans wapenbedrijf en een belangrijke leverancier van militaire oplossingen aan de Spaanse strijdkrachten. Het verkoopt wapensystemen voor land-, lucht- en zeestrijdkrachten, evenals voor cyberverdediging. Het bedrijf werd opgericht(opens in new window) in 1996 en in 2010 overgenomen door Rafael. In 2024(opens in new window) boekte het een omzet van 24,5 miljoen euro. De belangrijkste klant is de Spaanse overheid, maar het bedrijf heeft ook een internationaal klantenbestand. In 2025 schortte(opens in new window) de Spaanse regering een contract ter waarde van 285 miljoen euro op(opens in new window) dat zij aan PAP Tecnos had gegund voor de levering van antitankraketsystemen, vanwege de banden van het bedrijf met Israël.

SOMO heeft voorafgaand aan publicatie contact opgenomen met Rafael voor commentaar over zijn Nederlandse dochteronderneming en de rol van die entiteit bij het aanhouden van dochterondernemingen in andere Europese landen. Het bedrijf heeft niet gereageerd.

Elbit Systems

Elbit Systems (Elbit), het grootste beursgenoteerde wapenbedrijf van Israël, maakt gebruik van twee Nederlandse bedrijven om zijn dochterondernemingen in Oostenrijk, Roemenië en Duitsland te beheren. Deze dochterondernemingen produceren en verkopen militaire systemen en onderdelen aan Europese regeringen.

Elbit is de grootste beursgenoteerde wapenproducent van Israël, met een omzet van 8 miljard dollar(opens in new window) in 2025. Het is het meest waardevolle bedrijf(opens in new window) van het land, met een waarde van 40 miljard dollar. Elbit keerde in 2025, 112 miljoen dollar aan dividend(opens in new window) uit aan zijn aandeelhouders.

Het produceert wapensystemen(opens in new window) voor alle domeinen – land, zee, lucht en cyber – evenals een reeks onbemande luchtvaartuigen (drones). Europa is na Israël de grootste markt(opens in new window) van het bedrijf en is goed voor 27 procent van de omzet, ter waarde van 2,1 miljard dollar. Naast de verkoop van zijn wapensystemen aan Europese regeringen heeft Elbit ook een reeks Europese bedrijven op het gebied van militaire technologie en wapenproductie overgenomen. Het heeft dochterondernemingen in verschillende Europese landen(opens in new window) , waaronder het Verenigd Koninkrijk, Zweden en Zwitserland. De dochterondernemingen van Elbit in Oostenrijk, Duitsland en Roemenië zijn ondergebracht bij twee Nederlandse bedrijven: Truley Investment B.V. (opgericht in 1983) en Talla-Com Wireless B.V. (opgericht in 1999). De jaarverslagen van Truley Investment B.V. en Talla-Com Wireless B.V. bevatten zeer beperkte informatie over hun activiteiten omdat zij volgens de Nederlandse wetgeving als micro-ondernemingen worden aangemerkt. Ze bevatten slechts een beperkte balans en geen informatie over het aantal werknemers of hun financiële activiteiten. Beide bedrijven zijn geregistreerd op het adres van een trustkantoor.

Elbits toegangspoort tot Europa: Europese dochterondernemingen in handen van Nederlandse bedrijven

This section provides an overview of Elbit’s subsidiaries in Europe owned by the two Dutch companies.

Duitsland

Elbits Nederlandse dochteronderneming Talla-Com Wireless B.V. is de holdingmaatschappij van Elbits Duitse dochteronderneming Elbit Systems Deutschland(opens in new window) .

De oorsprong van dit bedrijf ligt bij Telefunken Racoms, een Duits bedrijf dat gespecialiseerd is in communicatietechnologie voor militaire systemen. Telefunken Racoms werd in 2004 overgenomen door Tadiran Communications, een Israëlisch bedrijf op het gebied van militaire communicatietechnologie. Elbit nam Tadiran in 2005 over en Tadiran werd in 2007 volledig in Elbit geïntegreerd. Talla-Com Wireless B.V. ontleent zijn naam aan Talla-Com (Tallahassee Communications Industries Inc.), een Amerikaanse dochteronderneming van Tadiran ten tijde van de overname door Elbit.

In 2020 werd Telefunken Racoms omgedoopt(opens in new window) tot Elbit Systems Deutschland. Het bedrijf verkoopt een reeks producten(opens in new window) , waaronder communicatiesystemen, onbemande luchtvaartuigen (drones) en wapenvizieren. Volgens de jaarrekening haalt het bedrijf 45 procent van zijn omzet uit Duitsland en 55 procent uit andere landen (niet gespecificeerd).

In 2025 kwam Elbit Systems Deutschland overeen om 350 drones(opens in new window) aan het Oostenrijkse leger te verkopen. In 2026 kondigde Elbit aan dat Duitsland het belangrijkste productiecentrum zou worden voor raketten voor het EuroPULS-systeem, een joint venture(opens in new window) met het Duitse wapenbedrijf KNDS. Het systeem is al verkocht aan het Nederlandse(opens in new window) , Duitse en Griekse(opens in new window) leger. Elbit Systems Deutschland zal de raketten samen(opens in new window) met andere Duitse bedrijven produceren.

Oostenrijk

Elbit richtte in 2000 een dochteronderneming op in Oostenrijk: ESL Advanced Information Technology GmbH (ESLAIT). Dit bedrijf is sinds ten minste 2008 eigendom van de Nederlandse holding Truley Investment B.V. Vrijwel de gehele omzet van ESLAIT in 2024 werd in Oostenrijk gerealiseerd. Beschikbaar via het Oostenrijkse handelsregister. Elbit heeft via deze dochteronderneming een aantal wapensystemen aan het Oostenrijkse leger verkocht.

Roemenië

Elbit is sinds 1996 actief in Roemenië en beweert(opens in new window) de grootste exporteur van militair materieel van het land te zijn. Elbit exporteert producten(opens in new window) vanuit Roemenië naar de VS, Duitsland en andere Europese landen en heeft drie dochterondernemingen in Roemenië (A-E Electronics, Simultec en ELMET) die alle drie al sinds ten minste 2008 eigendom zijn van Truley Investment B.V. ELMET(opens in new window) is de grootste militaire exporteur(opens in new window) in Roemenië. Het bedrijf exploiteert(opens in new window) een wapenfabriek van 12 km² en produceert moderniseringssystemen voor tanks en de SPEAR, een mortiersysteem. Simultec(opens in new window) is een bedrijf dat zich bezighoudt met trainingen en simulatoren. A/E Electronics(opens in new window) produceert en test cruciale elektronische componenten voor militaire en civiele doeleinden.

SOMO heeft vóór publicatie contact opgenomen met Elbit voor commentaar over hun Nederlandse dochterondernemingen en hun rol in het aanhouden van dochterondernemingen in andere Europese landen. Het bedrijf heeft niet gereageerd.