Home
Laatste nieuws
Petrogas start ISDS-zaak tegen Nederland over fiscale maatregelen in het algemeen belang

Petrogas start ISDS-zaak tegen Nederland over fiscale maatregelen in het algemeen belang

SOMO en Both ENDS veroordelen scherp de nieuw aan het licht gekomen arbitragezaak die is aangespannen door Petrogas, een Omaans olie- en gasbedrijf dat twee gasvelden in de Nederlandse Noordzee exploiteert. Het bedrijf klaagt de Nederlandse staat aan op basis van de investor-state dispute settlement (ISDS) clausule in het bilaterale investeringsverdrag tussen Nederland en Oman. De zaak vormt opnieuw een voorbeeld van een fossiele investeerder die de nationale rechtsgang omzeilt en beleidsbeslissingen van de overheid aanvecht via internationale arbitrage.

Nieuws

Bart-Jaap Verbeek

5 november 2025

reading time 3 minutes

De zaak richt zich naar verluidt(opens in new window) op de invoering van een tijdelijke solidariteitsbijdrage(opens in new window) op overwinst in de olie- en gassector – een maatregel bedoeld om ervoor te zorgen dat energiebedrijven een eerlijke bijdrage leveren in een periode van uitzonderlijke winsten en maatschappelijke druk. Deze bijdrage maakte deel uit van een Europese verordening(opens in new window) , die werd ingevoerd naar aanleiding van de energiecrisis van 2022, toen de snel stijgende energieprijzen recordwinsten opleverden voor fossiele bedrijven, terwijl huishoudens en bedrijven te maken kregen met hogere energierekeningen.

De zaak lijkt zich ook te richten op de Nederlandse conditionele bronbelasting op renten, royalty’s en dividenden(opens in new window) , die in 2021 werd ingevoerd en in 2024 werd uitgebreid. Deze belasting is bedoeld om belastingontwijking en winstverschuiving tegen te gaan door heffingen op te leggen aan betalingen van Nederlandse bedrijven aan gelieerde ondernemingen in laagbelastende jurisdicties of in misbruiksituaties. Hoewel Oman zelf niet op de Nederlandse lijst van laagbelastende landen(opens in new window) staat, suggereert het opnemen van deze maatregel in de claim dat geldstromen naar of via belastingparadijzen een rol kunnen spelen.

“Het is zorgwekkend dat opnieuw een fossiel bedrijf ISDS gebruikt om fiscale maatregelen aan te vechten die in het algemeen belang zijn. Deze parallelle tribunalen stellen bedrijven in staat nationale rechtsstelsels te omzeilen en democratisch genomen besluiten aan te vechten. De Nederlandse overheid zou zich niet hoeven te verdedigen voor geheime arbitragepanels die zijn ontworpen om investeerders, en niet burgers, te beschermen.”
Bart-Jaap Verbeek, senior onderzoeker SOMO

Een groeiende trend van ISDS-zaken

Deze nieuwe Petrogas-zaak past in een groeiende trend van ISDS-claims in Europa over vergelijkbare maatregelen. Zo heeft olieraffinaderij Klesch Group meerdere arbitragezaken(opens in new window) aangespannen tegen Duitsland, Denemarken en de Europese Unie over de uitvoering van dezelfde EU-solidariteitsbijdrage. Deze zaken tonen hoe ISDS kan worden misbruikt om gecoördineerde publieke maatregelen tijdens crises, zoals de energie- en kostencrisis, aan te vechten.

Nederland zelf is momenteel partij in ten minste twee andere ISDS-zaken:

ExxonMobil tegen Nederland, over de sluiting van het Groningse gasveld, en
Andraous tegen Nederland(opens in new window) , over het ingrijpen van de Centrale Bank van Curaçao en Sint Maarten in het verzekerings- en pensioenbedrijf Ennia, nadat het was leeggetrokken door de investeerder.

Nederland kreeg eerder ook te maken met twee spraakmakende ISDS claims van RWE en Uniper over het verbod op kolen bij energieopwekking, bedoeld om te voldoen aan het klimaatakkoord van Parijs. Beide zaken zijn later stopgezet.

“Deze opeenstapeling van ISDS-zaken laat zien dat Nederland steeds vaker wordt aangevallen omdat het noodzakelijke klimaat-, fiscale en sociale maatregelen neemt. Jarenlang hebben Nederlandse investeringsverdragen dit soort claims tegen andere landen mogelijk gemaakt. Nu krijgt Nederland zelf de rekening gepresenteerd. Het is hoog tijd om met ISDS te breken.”
Fernando Hernández, senior beleidsmedewerker Both ENDS

SOMO en Both ENDS roepen de Nederlandse overheid op om geen nieuwe verdragen met ISDS meer te ondertekenen, verouderde verdragen te beëindigen, en in te zetten op het versterken van nationale en regionale rechtssystemen in plaats van besloten arbitragepanels die de belangen van investeerders boven die van burgers stellen.

Nu Europa de overgang naar duurzame energie inzet en streeft naar eerlijke belasting van bedrijfswinsten, is het cruciaal dat overheden de ruimte behouden om in het algemeen belang te handelen, zonder constant te worden bedreigd door kostbare investeringsclaims.