Voorgestelde Tata Steel-subsidie kan oplopen tot €11 miljard
Belangrijke inzichten
- De Nederlandse regering is van plan om 11 miljard euro aan belastinggeld beschikbaar te stellen aan een gigantische multinational – Tata Steel – om de milieubelastende, op fossiele brandstoffen gebaseerde staalproductie in stand te houden.
- Dat is veel meer dan de € 2 miljard waar momenteel over wordt gesproken, zo blijkt uit onderzoek van Milieudefensie en SOMO.
- Tata presenteert zijn staalplannen als ‘groen’ om in aanmerking te komen voor miljarden aan subsidies. De overheidssubsidies voor Tata Steel Nederland kunnen oplopen tot meer dan € 10,8 miljard als de maatwerkafspraak met het staalbedrijf doorgaat.
- De grootste vervuiler van Nederland kan daarmee de grootste subsidie ooit ontvangen die in Nederland aan één bedrijf is toegekend. Toch zijn Tata’s plannen allesbehalve groen. Overstappen op een andere fossiele brandstof betekent simpelweg dat het bedrijf blijft vervuilen.
- De Nederlandse overheid staat op het punt miljarden in een bodemloze put van fossiele brandstoffen te storten en loopt het risico in een subsidieval te worden gezogen, zonder daar ook maar enige klimaatwinst tegenover te krijgen.
- In een uitzonderlijk publiek protest waarschuwden in maart 2026 117 vooraanstaande economen(opens in new window) , onder wie tachtig hoogleraren, voor deze ‘subsidiefuik’. Zelfs ambtenaren van het Nederlandse ministerie van Financiën en Nederlandse rechtbanken hebben deze zorgen gedeeld.
De wereld staat in brand. Volgens de VN(opens in new window) stevenen we nu af op een opwarming van minstens 1,8 °C, en woedt de crisis rond de betaalbaarheid (brandstof en energie worden voor veel mensen onbetaalbaar). Ondertussen sluit de Nederlandse regering, als onderdeel van haar plan om de klimaatdoelen voor 2030 te halen, individuele afspraken met grote industriële vervuilers, met als doel hen te helpen hun uitstoot sneller terug te dringen. Daarbij worden subsidies en financiële prikkels vanuit de overheid ingezet. Deze subsidies worden ‘maatwerksubsidies’ genoemd.
Tata Steel is de grootste uitstoter van Nederland en is verantwoordelijk voor 7,6 procent van de nationale CO₂-uitstoot. Als Tata Steel niet verduurzaamt, zal de rest van Nederland dit moeten compenseren met onevenredig zware maatregelen. Vanuit deze nadelige positie heeft de Nederlandse overheid met Tata onderhandeld over een maatwerkafspraak. Deze afspraak werd in september 2025 vastgelegd in een ‘Joint Letter of Intent(opens in new window) ’.
SOMO en Milieudefensie hebben de kosten onderzocht die samenhangen met de maatwerkafspraak van de overheid met Tata, die doorloopt tot 2045. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om de kosten van het afvangen en onder de zeebodem opslaan van CO₂, waarvoor Tata Steel naar verwachting aanvullende subsidies zal aanvragen. Op grond van de overeenkomst zal de overheid ook betalingen moeten doen om de productie van Tata mogelijk te maken, bijvoorbeeld via subsidies voor biomethaan, nettarieven voor elektriciteit en de verwerking van staalslakken. Deze brede financiële verplichtingen, waarvan sommige worden gepresenteerd als gekoppeld aan Nederlandse klimaat- en duurzaamheidsdoelen, zijn vastgelegd in een intentieverklaring die in 2025 door de demissionaire regering en het staalbedrijf is ondertekend.
Staalproductie op fossiele brandstoffen
Tata presenteert zijn staalplannen als ‘groen’ om in aanmerking te komen voor miljarden aan subsidies. Als de plannen in hun huidige vorm doorgaan, zal Tata echter slechts één van zijn twee hoogovens vervangen en overstappen op vloeibaar fossiel gas (LNG) in plaats van (duurzame) elektriciteit. Daarom tikte(opens in new window) de Nederlandse Reclame Code Commissie het bedrijf onlangs op de vingers. De commissie stelde dat Tata het publiek misleidt door te beweren dat het ‘groen’ of ‘schoon’ staal zal produceren.
Tata stapt over van de ene fossiele brandstof op de andere, en bovendien slechts voor een deel van de productie. Dat is het laatste wat het klimaat en het milieu op dit moment nodig hebben.
Bodemloze put
De overheidsuitgaven aan Tata kunnen uiteindelijk nog hoger uitvallen. Financiële tegenvallers bij Tata Steel Nederland kunnen ertoe leiden dat de overheid moet bijspringen om het bedrijf overeind te houden. Dat is niet ondenkbaar, gezien er 13 lopende of mogelijke juridische procedures(opens in new window) tegen het bedrijf zijn. Daaronder valt een lopend strafrechtelijk onderzoek van het Openbaar Ministerie naar het systematisch en opzettelijk uitstoten van vervuilende stoffen die giftig zijn voor omwonenden.
Deze regering staat op het punt miljarden in een bodemloze put van fossiele brandstoffen te storten en loopt het risico in een ‘subsidiefuik(opens in new window) ’ terecht te komen.
De Tweede Kamer wacht momenteel op een brief van de Nederlandse minister voor Klimaat en Groene Groei, Stientje van Veldhoven. Deze brief moet duidelijk maken hoe Tata Steel en de overheid verder willen gaan in het licht van het lopende strafrechtelijke onderzoek.
De vervuiler bepaalt
De maatwerkafspraak bevat geen harde klimaatvoorwaarden die vastleggen wanneer Tata Steel moet stoppen met het gebruik van fossiel gas en daadwerkelijk moet verduurzamen. Op dit moment ontbreken dergelijke voorwaarden volledig.
Ook het ontbreken van bindende voorwaarden ter bescherming van de gezondheid van omwonenden is zeer zorgwekkend. Tata zit met de minister aan tafel en helpt mee het plan voor zijn eigen subsidie op te stellen.
De vervuiler bepaalt en krijgt miljarden aan directe en indirecte subsidies. Het is tijd dat de minister de regie terugneemt en harde klimaatvoorwaarden oplegt.
Deze rijkdom inzetten tegen energiearmoede
De €10,8 miljard die de Tata-subsidie de overheid potentieel kan kosten, zou in plaats daarvan moeten worden geïnvesteerd in het verduurzamen van woningen van mensen die in energiearmoede leven, betaalbaar openbaar vervoer en hernieuwbare energie voor iedereen.
Onderzoek van TNO (opens in new window) laat zien dat € 3 miljard nodig is om de energie-efficiëntie van alle woningen van mensen die in energiearmoede leven structureel te verbeteren.
De berekeningen van de mogelijke subsidies van de Nederlandse overheid aan Tata zijn te vinden via deze link.
Reacties van Tata Steel en de Nederlandse regering
SOMO heeft Tata Steel en het Nederlandse Ministerie van Klimaat en Groene Groei benaderd voor een reactie op onze voorlopige bevindingen en analyses. Tata Steel antwoordde dat het de berekeningen en aannames van SOMO niet kan verifiëren.
SOMO is transparant over de aannames die we hebben gemaakt en over de manier waarop we tot onze bevindingen zijn gekomen. Alle cijfers en berekeningen zijn hier te vinden.
Het Nederlandse ministerie van Klimaat en Groene Groei heeft eerder aangegeven dat de maatwerkafspraak nog niet definitief is en dat de overheid zich nog nergens toe heeft verplicht. Hier kunt u de reactie van het ministerie lezen.
Do you need more information?
-
Boris Schellekens
Research Fellow -
Joseph Wilde-Ramsing
Advocacy Director
