Eind januari publiceerden SOMO en Oyu Tolgoi Watch (OT Watch) het rapport ‘Mining taxes’. De publicatie toont aan hoe Canada en Mongolia voor bijna US$ 700 miljoen aan belastinginkomsten zijn misgelopen door het handelen van mijnbouw gigant Rio Tinto en haar dochterbedrijf Turquoise Hill Resources.

Mining taxes

Hoe Canada en Mongolië $700 miljoen mislopen door belastingtrucs van mijnbouwer Rio Tinto

Rio Tinto zegt in een officieel statement dat het zich van geen kwaad bewust is aangezien er geen regels overtreden zijn en dat de opbrengsten uit de Oyu Tolgoi op eerlijke wijze belast worden in Mongolië – volgens afspraak met de Mongoolse overheid. Dit is te kort door de bocht of zoals de redactie van de Toronto Star verwoordt:

“What gets lost in that chain of logic, of course, is the greater public good. As corporations work all the tax angles, ordinary taxpayers in both rich and less-rich countries get stuck with a bigger bill from their governments, while the governments themselves scramble to find the revenue they need to pay for all kinds of services.”

“It contributes mightily to the growing gulf between the wealthy few and the struggling many. And it feeds the paradox of private wealth amid public squalor.”

Zwitserse justitie doet onderzoek naar Mongoolse Minister van Financiën

In de publicatie van SOMO wordt ook ingegaan op de bedenkelijke rol van de Mongoolse overheid en haar vermogen om de belangen van de Mongoolse overheid te behartigen. De Mongoolse overheid en Rio Tinto waren in 2009 in onderhandeling over het investeringsverdrag voor de Oyu Tolgoi mijn. Aan Mongoolse zijde was onder andere de Minister van Financiën, Bayartsogt, betrokken. Uit de Offshore-leaks in 2013 bleek dat Bayartsogt een geheime bankrekening met een vermogen van US$ 1 miljoen erop nahield in Zwitserland. Dat vermogen heeft Bayartsogt nooit kenbaar gemaakt bij de Mongoolse belastingautoriteiten en dat roept de vraag op of de persoon in kwestie de aangewezen man is om namens de Mongoolse staat te onderhandelen. Reuters berichtte deze maand dat de Zwitserse justitie onderzoekt doet naar deze gang van zaken.

Mongoolse overheid vordert US$ 155 miljoen

Recent heeft de Mongoolse overheid een belastingvordering ter waarde van US$ 155 miljoen neergelegd bij Rio Tinto en dochteronderneming Turquoise Hill Resources. Dit is nog altijd lager dan de US$ 230 miljoen aan misgelopen belastingen die uit het SOMO-onderzoek naar voren komt. Gezien de historie is het maar de vraag of Rio Tinto aan die belastingvordering zal voldoen. De Canadese journalist Gabriel Friedman van de ‘Financial Post’ heeft daar een hard hoofd in: “If the past is any indication, Mongolia is unlikely to collect $155 million in taxes”.

Kamervragen in Nederland

De publicatie van SOMO en media-aandacht daaromheen bleven niet onopgemerkt bij politici. In Nederland waren het de Tweede Kamerleden Leijten (SP) en Snels (Groenlinks) die, op basis van het rapport, vragen stelden aan de Staatssecretaris van Financiën Menno Snel.

Het laatste woord is dus nog zeker niet gesproken over deze omstreden zaak. SOMO en OT Watch zullen de ontwikkelingen nauwlettend blijven volgen.