{"id":9542,"date":"2017-02-08T19:03:37","date_gmt":"2017-02-08T18:03:37","guid":{"rendered":"https:\/\/www.somo.nl\/nl\/?p=9542"},"modified":"2023-07-10T17:58:30","modified_gmt":"2023-07-10T15:58:30","slug":"belastingontwijking-alles-wilt-weten","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.somo.nl\/nl\/belastingontwijking-alles-wilt-weten\/","title":{"rendered":"Belastingontwijking: alles wat je wilt weten"},"content":{"rendered":"\n
\n\t
\n\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\tGeplaatst in categorie:<\/span>\n\t\t\t\t\t
\n\t\t
\n\t\tNieuws\n\t<\/div>\n<\/div>\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\n\t\t
\n\t\t\tGepubliceerd op:<\/span>\n\t\t\t<\/svg>\n<\/span>\n\t\t\t

Belastingontwijking is nog altijd een actueel onderwerp – zeker in de aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen. Bijna alle politieke partijen hebben er iets over opgenomen in hun programma(opens in new window)<\/span> <\/svg>\n<\/span><\/a>. Daarom zetten we hieronder alles wat je over belastingontwijking wilt weten op een rijtje.<\/p>\n

Wat is belastingontwijking?<\/h2>\n

Bekijk hieronder in \u00e9\u00e9n minuut hoe belastingontwijking werkt (de simpele versie):<\/p>\n

Probleem<\/h2>\n

SOMO doet al jaren onderzoek naar de manieren waarop multinationals belasting ontwijken, en naar de schadelijke gevolgen die dit heeft voor burgers en overheden die belastinginkomsten mislopen. Belastinginkomsten die bedoeld zijn voor scholen, voor ziekenhuizen, voor infrastructuur.<\/p>\n

Burgers betalen de rekening<\/h3>\n

Door belastingontwijking van multinationals verschuift de belastingdruk naar werknemers, consumenten en kleine ondernemingen. Waar grote bedrijven dus de kans krijgen om het betalen van belasting te ontwijken, betalen kleine en middelgrote bedrijven en werknemers in loondienst de rekening. Dit vergroot economische ongelijkheid en remt economische en sociale ontwikkeling.<\/p>\n

Kosten<\/h3>\n

De Europese Commissie raamt de hoeveelheid belastingen die we jaarlijks mislopen door belastingfraude, belastingontduiking en belastingontwijking op \u20ac 1,000 miljard per jaar. Dat is meer dan alle EU-landen samen jaarlijks aan gezondheidszorg uitgeven. \u20ac150 miljard van dit zogeheten \u2018belasting-gat\u2019 kan rechtstreeks worden gerelateerd aan belastingontwijking.\u00a0Lees hier<\/a> meer over welke landen het gaat en hoeveel geld waar naartoe gaat.<\/p>\n

Toenemende druk<\/h3>\n

Pogingen tot structurele hervormingen van het internationale belastingsysteem in de afgelopen decennia worden vaak geblokkeerd door belangrijke EU-lidstaten, waaronder Nederland. Het politieke landschap is echter aan het veranderen. Door campagnes van onder andere de regionale en internationale Tax Justice<\/em>\u00a0netwerken, en sinds het begin van de financi\u00eble crisis in 2007, is de maatschappelijke verontwaardiging en druk op een rechtvaardige economische herverdeling toegenomen. Die zijn noodzakelijk voor structurele hervormingen van zowel het Nederlandse als het internationale belastingsysteem.<\/p>\n

 <\/p>\n

Grote Bedrijven, Kleine Lasten<\/a><\/p>\n

De rol van Nederland<\/h2>\n

Nederland speelt vaak een belangrijke rol in onze\u00a0onderzoeken omdat Nederland voor het internationale bedrijfsleven een cruciale rol speelt in allerlei ontwijkingsconstructies. Nederland is na de VS de grootse investeerder in de wereld; bijna 80% van deze geldstromen lopen via brievenbusfirma\u2019s. De Nederlandse overheid stimuleert en faciliteert dit, waardoor het erg makkelijk is om hier constructies op te zetten die het mogelijk maken geld door te sluizen en zo belasting te ontwijken en te ontduiken. Recent onderzocht SOMO, in opdracht van vakbond FNV, de belastingpraktijken van grote Nederlandse bedrijven in het rapport Grote Bedrijven, Kleine Lasten.<\/a><\/p>\n

Private Gain, Public loss<\/a><\/p>\n

Mensenrechten en straffeloosheid brievenbussen<\/b><\/h3>\n

Belastingontwijking maakt menselijke slachtoffers. Zo heeft SOMO onderzoek gedaan naar de mensenrechtenschendingen van bedrijven die brievenbusfirma\u2019s in Nederland hebben gevestigd. Dit onderzoek uit 2013 Private\u00a0Gain, Public\u00a0Loss<\/a><\/em> gaat over mensenrechten, acht grote multinationals in de grondstoffensector en het gebrek aan adequate verantwoordingsmechanismen. Het onderzoek concludeert dat de Nederlandse staat faalt in het toezicht houden op buitenlandse bedrijven die gelieerd zijn aan de Nederlandse brievenbusfirma\u2019s.<\/p>\n

Portugal<\/h3>\n

Maar het is niet alleen de Nederlandse overheid die belastingen misloopt. Zo publiceerden we in 2013 een onderzoek<\/a> naar belastingontwijking in het door bezuinigingen geteisterde Portugal. Wat bleek? Nederland is het grootste fiscale lek voor Portugal; Nederlandse brievenbusmaatschappijen functioneren als financi\u00eble draaischijf om belastingvoordeel te halen.<\/p>\n

Klatergoud (Eldorado Gold)<\/a><\/p>\n

Griekenland<\/h3>\n

Een ander land dat gebukt gaat onder harde bezuinigingsmaatregelen is Griekenland. Terwijl aan Griekenland miljarden werd geleend onder zeer strenge voorwaarden met grote sociale en economische gevolgen voor de Griekse samenleving, werd het Griekse economisch herstel ondermijnd door belastingontwijking via brievenbusfirma\u2019s in Nederland. \u201cDe Europese Unie en Nederland meten met twee maten. Aan de ene kant leggen ze harde bezuinigingsmaatregelen op aan Griekenland, met vernietigende sociale en economische impact. Aan de andere kant faciliteren ze actief belastingontwijking, waardoor de Griekse overheid miljoenen euro\u2019s misloopt\u201d, aldus SOMO-onderzoeker Katrin McGauran die meewerkte aan onze case study<\/em><\/a> uit 2015 naar belastingontwijking van het in Griekenland opererende mijnbouwbedrijf Eldorado Gold.<\/p>\n

Survival of the Richest<\/a><\/p>\n

Nederland weigert belastingontwijking aan te pakken<\/h3>\n

\u201cNederland is niet bereid om haar eigen \u2018kroonjuwelen\u2019 aan te pakken, zoals de deelnemingsvrijstelling. De Europese Commissie stelde dan ook terecht vast dat Nederland een van de meest schadelijke belastingregelingen in de EU heeft\u201d, stelt onderzoeker Jasper van Teeffelen van SOMO naar aanleiding van een groot onderzoek<\/a> uit 2016 naar belastingontwijking in Europa. \u201cTen opzichte van vorig jaar zijn er door de EU, onder Nederlands voorzitterschap, wel stappen gezet om belastingontwijking te bestrijden, maar Nederland zelf heeft weinig gedaan om haar eigen rol als facilitator van belastingontwijking aan te pakken\u201d.<\/p>\n

Onder druk van het bedrijfsleven<\/h3>\n

De Nederlandse overheid staat echter onder grote druk van het bedrijfsleven als het gaat om belastingmaatregels en afspraken. Hoe ver de invloed van het bedrijfsleven reikt onderzocht SOMO door middel van Wob-verzoeken (Wet Openbaarheid van Bestuur). Een reconstructie<\/a> van de invloed van werkgeversorganisatie VNO-NCW bij het invoeren van een nieuwe belastingmaatregel laat zien hoe publieke gelden worden aangewend voor private belangen.<\/p>\n

Oplossingen<\/h2>\n

De Nederlandse Minister van Financi\u00ebn, Jeroen Dijsselbloem, stelde op 5 april 2016 in het Financieel Dagblad(opens in new window)<\/span> <\/svg>\n<\/span><\/a> dat\u00a0Nederland te vaak is “gebruikt” door bedrijven om belasting te ontwijken en zo onderdeel van het probleem\u00a0is.\u00a0Maar hoe moet een oplossing er dan uit zien? RTL Nieuws interviewde SOMO(opens in new window)<\/span> <\/svg>\n<\/span><\/a>\u00a0voor een antwoord op precies deze vraag. Tax Justice Nederland heeft eind vorig jaar een paper(opens in new window)<\/span> <\/svg>\n<\/span><\/a>\u00a0<\/em>gepubliceerd waarin veel concrete oplossingen worden aangedragen.<\/p>\n

Aangezien Nederland een belangrijke doorvoerhaven voor bedrijven is, zou de Nederlandse overheid maatregelen moeten nemen om een einde te maken aan belastingontwijking en -ontduiking via haar fiscale regime. In het bijzonder kan Nederland de volgende maatregelen nemen:<\/p>\n

Meer transparantie:<\/strong><\/p>\n