{"id":16481,"date":"2019-08-29T06:59:12","date_gmt":"2019-08-29T04:59:12","guid":{"rendered":"https:\/\/www.somo.nl\/nl\/?p=16481"},"modified":"2023-07-10T17:58:29","modified_gmt":"2023-07-10T15:58:29","slug":"hoe-het-belastingverdrag-indonesie-nederland-belastingontwijking-mogelijk-maakt","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.somo.nl\/nl\/hoe-het-belastingverdrag-indonesie-nederland-belastingontwijking-mogelijk-maakt\/","title":{"rendered":"Hoe het belastingverdrag Indonesi\u00eb-Nederland belastingontwijking mogelijk maakt"},"content":{"rendered":"
\n

Een analyse van het verdrag en 27 belastingrechtzaken <\/p>\n<\/div>\n\n\n

\n\t
\n\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\tGeplaatst in categorie:<\/span>\n\t\t\t\t\t
\n\t\t
\n\t\tPublicatie\n\t<\/div>\n<\/div>\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\t\tGeschreven door:<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n
\n\t\t\t
\n\t\t\t\"\"\n\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\tGeschreven door:<\/span>\n\t\t\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\tMaarten Hietland\n\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n
\n\t\t\t
\n\t\t\t\"\"\n\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\tGeschreven door:<\/span>\n\t\t\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\tJasper van Teeffelen\n\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n
\n\t\t
\n\t\t\t\t\tGeschreven door:<\/span>\n\t\t\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\tCut Nurul Aidha \n\t\t\t<\/span>\n\t\t\t<\/div>\n<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n
\n\t\t
\n\t\t\t\t\tGeschreven door:<\/span>\n\t\t\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\tAh Maftuchan\n\t\t\t<\/span>\n\t\t\t<\/div>\n<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\n\t\t
\n\t\t\tGepubliceerd op:<\/span>\n\t\t\t<\/svg>\n<\/span>\n\t\t\t

Nederland staat al jaren in de top-3 van landen die het meest \u2018investeren\u2019 in Indonesi\u00eb, in termen van Foreign Direct Investment<\/em> (FDI). Het leeuwendeel van deze investeringen, 75 tot 90%, loopt via brievenbusmaatschappijen. Dat betekent dat Nederland met name gebruikt wordt als doorsluisland, en de investeringen eigenlijk uit andere landen komen. Een belangrijke reden hiervoor is de gunstige belastingwetgeving in Nederland voor multinationals. Nederland stelt (onder andere) zeer beperkte vestigingseisen aan brievenbusmaatschappijen en heeft een zeer gunstig belastingverdrag met Indonesi\u00eb, met lage bronbelastingtarieven op rente- en dividendbetalingen.<\/p>\n

Dit rapport wil inzichtelijk maken waarom het verdrag tussen Nederland en Indonesi\u00eb zo veelvuldig wordt gebruikt om belasting te ontwijken. SOMO en Prakarsa analyseerden daarom 27 rechtszaken tussen de Indonesische belastingdienst en bedrijven. Deze bedrijven werden door de Indonesische belastingdienst beschuldigd van belastingontwijking, door middel van het belastingverdrag met Nederland.<\/p>\n

Gunstig voor multinationals<\/h2>\n

Het eerste belastingverdrag tussen Nederland en Indonesia werd begin jaren \u201970 gesloten. Hierna is het verdrag nog enkele keren gewijzigd. In dit onderzoek ligt de focus op de periode 2002-2015, waarin het belastingverdrag tussen Nederland en Indonesi\u00eb uit 2002 van kracht was. In 2015 werden in het verdrag een aantal wijzigingen aangebracht, maar het oorspronkelijke verdrag geldt nog steeds.<\/p>\n

In dit belastingverdrag zijn de bronbelastingen erg laag. Vooral de lage bronbelasting op rentebetalingen op langlopende leningen (langer dan 2 jaar) is opvallend laag. Deze was in het 2002-verdrag nul, en werd met het wijzigingsprotocol van 2015 slechts verhoogd tot 5%. Deze bronbelasting is, samen met die in het Indonesische belastingverdrag met drie \n\toliestaten\n\t<\/svg>\n<\/span>\n<\/button>\n, het allerlaagst van de in totaal 68 belastingverdragen die Indonesi\u00eb kent. Ook het bronbelastingtarief op dividendbetalingen is laag te noemen. Het 2002-verdrag kende een bronbelasting toe van 10% aan dividendbetalingen, zowel over \u2018portfolio\u2019 en \u2018deelneming\u2019 investeringen. Het wijzigingsprotocol van 2015 differentieerde tussen beide, waarbij de bronbelasting op portfolio 15% werd en over dividenduitkeringen in deelnemingsverbanden slechts 5% uitgekeerd hoefde te worden. Deze tarieven maken het belastingverdrag met Nederland, naast dat met Hong Kong, een van de meest gunstige belastingverdragen die Indonesi\u00eb kent.<\/p>\n

Van alle belastingverdragen die Indonesi\u00eb heeft afgesloten is het belastingverdrag met Nederland een van de aantrekkelijkste voor multinationale ondernemingen. Dit maakt het belastingverdrag tussen Nederland en Indonesi\u00eb aantrekkelijk voor \u2018international tax planning<\/em>\u2019 voor multinationals die actief zijn in Indonesi\u00eb. De lage bronbelastingen staan haaks op de doelstellingen uit de Notitie Fiscaal Verdragsbeleid van 2011 (MinFin, 2011): (\u2026) bijzondere aandacht te hebben voor de belangen van ontwikkelingslanden\u2019, aangezien \u2018belastinginkomsten een cruciale rol spelen bij de financiering door ontwikkelingslanden van overheidsuitgaven in de strijd tegen armoede\u2019. Nederland zal begrip blijven tonen voor bijvoorbeeld verzoeken om (..) om relatief hoge bronbelastingen\u2019.<\/p>\n

Indonesi\u00eb gaat de strijd aan<\/h2>\n

De Indonesische belastingautoriteit (DGT) heeft veel pogingen gedaan om belastingontwijking tegen te gaan, onder andere door eenzijdig striktere definities van verdragsbegrippen op te stellen. Hierdoor beoogde de Indonesische belastingautoriteit het gebruik van het belastingverdrag met Nederland om belasting te ontwijken te bemoeilijken. Ook heeft de DGT veel rechtszaken aangespannen tegen belastingontwijkende multinationals, om daardoor de misgelopen belastinginkomsten terug te krijgen. Het merendeel van de zaken, die door de DGT zijn aangespannen, werden echter in het (hoger) gerechtshof verloren. Dit rapport onderzoekt waarom de Indonesische belastingautoriteit de meeste rechtszaken verliest.<\/p>\n

Voor dit onderzoek zijn 27 rechtszaken geanalyseerd die gebaseerd zijn op het belastingverdrag tussen Indonesi\u00eb en\u00a0 Nederland, in de periode 2002-2015. Van de 27 zaken heeft de DGT er maar twee (gedeeltelijk) gewonnen. Elf zaken kenden een uiteindelijke uitspraak in het \u2018tax court\u2019, de overige zestien werden door het hoger gerechtshof bepaald.<\/p>\n

Op basis van de geanalyseerde casussen kunnen de volgende conclusies worden opgemaakt:<\/p>\n

    \n
  1. Beneficial Ownership: Het belastingverdrag tussen Nederland en Indonesi\u00eb kent verschillende verdragsbegrippen die oneigenlijk gebruik van het belastingverdrag moet tegen gaan. Een belangrijk verdragsbegrip is \u2018Beneficial Ownership\u2019 (BO). In het 2002 belastingverdrag is overeengekomen dat, wanneer belastingbetalers gebruik willen maken van de lagere bronbelastingen, de belastingbetaler de \u2018beneficial owner\u2019 moet zijn. Ook wordt het volgende in het verdrag aangegeven, wanneer een belastingbetaler gebruik wil maken van de lagere bronbelastingen: \u2018The competent authorities of the two states shall by mutual agreement settle the mode of application\u2019<\/em>. De Nederlandse en Indonesische autoriteiten zijn nooit tot een gezamenlijke definitie gekomen. Indonesi\u00eb stelde haar eigen definitie op, maar deze eenzijdige bepaling werd zowel door Nederland, als in de Indonesische rechtszaken, herhaaldelijk juridisch ongeldig verklaard.<\/li>\n
  2. Onjuist interpretatie verdragsbegrippen. Indonesische en Nederlandse autoriteiten zijn nooit tot een gemeenschappelijke definitie van BO gekomen en nam de Indonesische rechter de Nederlandse substance-<\/em>eisen, geldend voor onder meer buitenlandse houdstermaatschappijen, als uitgangspunt voor Beneficial Ownership. Hiertoe werd door de Indonesische rechter verwezen naar het ministeri\u00eble besluit hiertoe van 11 augustus 2014 ten aanzien van dienstverleningslichamen. Deze substance-<\/em>eisen zijn echter nooit bedoeld om invulling aan het rechtsbegrip Beneficial Ownership te geven. Het is dan ook zeer discutabel dat de Indonesische rechter hiernaar verwijst in zijn bepaling van Beneficial Ownership.<\/li>\n
  3. Voorstel: In Indonesi\u00eb komen jaarlijks duizenden belastinggeschillen voor de rechtbank. De capaciteit bij het gerechtshof is echter zeer beperkt: momenteel zijn er slechts 50 rechters actief binnen het tax court<\/em>. Ook binnen de Indonesische belastingdienst (DGT) is er onvoldoende personeel aanwezig en is er gebrek aan de benodigde tijd en kennis voor de het voeren van de rechtszaken.(opens in new window)<\/span> <\/svg>\n<\/span><\/a> Een tweede, hiermee samenhangend probleem, is het zogenaamde target system<\/em> dat de Indonesische overheid hanteert, waarbij de DGT een door de overheid gestelde norm van belastinginkomsten moet behalen. Dit zou kunnen leiden tot corruptie en andere integriteitsproblemen.<\/li>\n<\/ol>\n

    De faciliterende rol van Nederland<\/h2>\n

    Het Centraal Plan Bureau kwam in januari tot de conclusie dat Nederland de facto een doorsluisland is. Er zijn ongeveer 18.000 brievenbusmaatschappijen en we nemen wereldwijd de eerste plek in als het gaat om inkomend en uitgaand Foreign Direct Investment <\/em>(in termen van BBP nemen we de 18e<\/sup> plaats in op de wereldrandlijst). Nederland wil per 1 januari 2021 een conditionele bronbelasting op rente en royalty betalingen binnen concernverband invoeren. Deze conditionele bronbelasting zal echter alleen maar gaan gelden voor laag-belastende jurisdicties. Het gros van de financi\u00eble stromen, zoals bijvoorbeeld naar Indonesi\u00eb, zal met deze maatregel dan ook niet geraakt worden. De voorgenomen conditionele bronbelasting zal het overgrote merendeel van de belastingontwijkende doorsluis geen halt toeroepen. Tot deze conclusie kwam ook het CPB.<\/p>\n

    Conclusies<\/h2>\n

    Indonesi\u00eb opent haar economie in toenemende mate voor internationale investeerders, maar heeft moeite om de hiermee samenhangende economische activiteiten te belasten. Een groot deel van de belastinginkomsten wordt misgelopen met behulp van het belastingverdrag tussen Nederland en Indonesi\u00eb. De Indonesische overheid en haar belastingdienst doen pogingen om dit tegen te gaan, maar slaagt er niet in om dit te voorkomen.<\/p>\n