{"id":11066,"date":"2017-11-08T12:57:52","date_gmt":"2017-11-08T11:57:52","guid":{"rendered":"https:\/\/www.somo.nl\/nl\/?p=11066"},"modified":"2023-07-10T17:58:30","modified_gmt":"2023-07-10T15:58:30","slug":"afschaffing-dividendbelasting-na-jarenlange-lobby-door-vno-ncw","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.somo.nl\/nl\/afschaffing-dividendbelasting-na-jarenlange-lobby-door-vno-ncw\/","title":{"rendered":"De dag die je wist dat ging komen: jarenlange lobby multinationals eindelijk beloond met afschaffen dividendbelasting"},"content":{"rendered":"\n
\n\t
\n\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\tGeplaatst in categorie:<\/span>\n\t\t\t\t\t
\n\t\t
\n\t\tOpinie\n\t<\/div>\n<\/div>\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\n\t\t
\n\t\t\tGepubliceerd op:<\/span>\n\t\t\t<\/svg>\n<\/span>\n\t\t\t

De ‘dividendbelasting is natuurlijk een monster, moet weg, is slecht voor het klimaat. (…<\/em>)\u00a0Levert relatief weinig op, afschaffen is goed voor het imago van Nederland.’\u00a0<\/em>Het is november 2009, en Bernard Wientjes, voorzitter van werkgeversclub \n\tVNO-NCW\n\t<\/svg>\n<\/span>\n<\/button>\n, windt er geen doekjes om. Hij heeft net een rapport aan toenmalig premier Balkenende gepresenteerd(opens in new window)<\/span> <\/svg>\n<\/span><\/a> over de betekenis van hoofdkantoren voor de Nederlandse economie, en de noodzaak tot afschaffing van de dividendbelasting.<\/p>\n

Gelukkig reageert premier Balkenende verstandig op de oproep van VNO-NCW.<\/span><\/p>\n

Dat <\/em>[afschaffing dividendbelasting – red.]<\/span> is een ingewikkelde, want het gaat om groot geld. Dat is eigenlijk punt een. Het tweede is als je het afschaft, waar slaan dan de effecten neer? Is het profijt dan ook niet in het buitenland? Je moet daar wel even goed over nadenken.<\/em><\/p><\/blockquote>\n

De premier sluit dan nog af door te zeggen dat hij ‘<\/span>als premier niet alleen te maken heeft met de wens vanuit het bedrijfsleven maar ook met de financi\u00eble kant van het verhaal en hoe de effecten neerslaan.’<\/em><\/p>\n

Acht jaar later, november 2017, toont premier Rutte zich een stuk minder verstandig dan zijn voorganger. Hij gelooft tot in zijn \u2018diepste vezels(opens in new window)<\/span> <\/svg>\n<\/span><\/a>\u2019 dat we Nederland uit de markt prijzen als we de dividendbelasting niet afschaffen (wat de schatkist \u20ac1,4 miljard kost). Een lobby van minstens acht jaar heeft voor VNO-NCW dus eindelijk zijn vruchten afgeworpen. SOMO heeft via een eerder Wob-verzoek<\/a> de hand kunnen leggen op documenten waaruit blijkt dat er bij Financien al jaren wordt ge-lobby\u2019d voor afschaffing van de dividendbelasting, terwijl hun ambtenaren skeptisch waren. Alle citaten uit dit stuk zijn afkomstig uit deze Wob-documenten.<\/p>\n

Ambtenaren van Financi\u00ebn tegen afschaffing<\/strong><\/p>\n

Dat VNO-NCW juist in november 2009 aan de bel trekt over de dividendbelasting is voor de gehaaide lobbyclub geen toeval. Kort daarvoor, op 22 oktober, richt de minister van Financi\u00ebn de \u2018Studiecommissie Belastingstelsel\u2019 op. Deze commissie heeft als taak om te kijken waar het heen moet met het Nederlandse belastingstelsel. Zij bestaat uit ambtenaren en externe deskundigen, en wordt voorgezeten door professor Stef van Weeghel, tevens tax partner bij PricewaterhouseCoopers. Bij een hoorzitting op 10 november 2009 wordt aan een aantal maatschappelijke partijen input gevraagd. VNO-NCW pleit ook in haar inbreng hier resoluut voor afschaffing van de dividendbelasting (hoewel ze benadrukken dat het toch echt \u2018niet als lobby bedoeld is\u2019).<\/p>\n

In een memo aan de studiecommissie zet het ministerie van Financi\u00ebn voor het gemak de voor- en nadelen van het afschaffen van de belasting uiteen. Zo zal Nederland \u2018(nog) meer als potentieel doorstroomland worden gezien\u2019, en zal het slechts de buitenlandse schatkist spekken. Opvallend is ook dat de ambtenaren als voordelen niet <\/em>opnemen dat Nederland voor hoofdkantoren aantrekkelijker zou worden of dat het werkgelegenheid op zou leveren. De conclusie van de ambtenaren van Financi\u00ebn is dan ook dat het \u2018de vraag is of de voordelen de nadelen overtreffen en of een lastenverlichting van 2 miljard niet meer effici\u00ebnt [\u2026] kan worden ingezet.\u2019 Sterker, afschaffing van de dividendbelasting \u2018lijkt op dit moment geen prioriteit te hebben.\u2019 Verstandige taal van de ambtenaren.<\/p>\n

\"\"
voor- en nadelen afschaffen dividendbelasting<\/figcaption><\/figure>\n

Lobbyclub van multinationals wil ook afschaffing<\/strong><\/p>\n

We spoelen vooruit naar juni 2014, en de American Chamber of Commerce (AmCham) komt langs bij de staatssecretaris van Financi\u00ebn, Eric Wiebes, om te praten over belastingen. De directeur van Internationale Zaken van het ministerie schrijft een gespreksnotitie ter voorbereiding. Wiebes is dan pas net (in februari) aangetreden als vervanger van Frans Weekers, dus hij moet goed voorbereid worden. Hij wordt er door zijn ambtelijke staf daarom op gewezen dat AmCham een ‘bekende gesprekspartner van Financi\u00ebn is op het fiscale dossier\u2019, dat het ministerie \u2018goede contacten\u2019 met ze heeft en dat er \u2018regelmatig overleg\u2019 plaatsvindt [Wob-document A.02, p. 54]. Mocht je nu (geheel terecht) denken dat AmCham een soort Amerikaanse KvK is, dan zit je er naast. AmCham is een lobbyclub van niet alleen Amerikaanse multinationals, maar ook Nederlandse bedrijven die baat hebben bij handel en investeringen in Nederland en de VS.\u00a0Bijna 250 bedrijven en instanties(opens in new window)<\/span> <\/svg>\n<\/span><\/a> zijn lid, zoals Starbucks en Nike, maar ook Philips, Unilever, trustkantoor Intertrust en ABN Amro.<\/p>\n

AmCham pleitte in hun jaarlijkse lobbybrief voor (gedeeltelijke) afschaffing van de dividendbelasting. Wiebes\u2019 ambtenaren adviseren hem daarop het volgende:<\/p>\n

\u201cVolledige afschaffing van de dividendbelasting is een bekend verzoek van veel belangengroepen. Probleem is hier uiteraard de budgettaire dekking (structurele derving bij volledige afschaffing \u00e0 1,6 miljard). Voorts drukt de dividendbelasting met name op buitenlandse aandeelhouders. Afschaffing van de belasting betekent dan een verschuiving van de last naar binnenlandse verhoudingen.\u201d<\/em><\/p>\n

Of, in normaal Nederlands: bedrijven lobbyen al tijden bij het ministerie voor afschaffing van de dividendbelasting, een absurd idee omdat het bakken met geld kost en vooral een cadeautje is voor buitenlandse aandeelhouders. Waarschijnlijk is het Wiebes die in de kantlijn nog eens onderstreept dat dit presentje hem toch maar liefst 1,6 miljard euro zou kosten (op de rekening van de Nederlandse belastingbetaler).<\/p>\n

Dit was zeker niet de eerste of laatste keer dat AmCham voor (gedeeltelijke) afschaffing van de dividendbelasting pleitte. Het deed dit ook al in 2013(opens in new window)<\/span> <\/svg>\n<\/span><\/a>, 2015(opens in new window)<\/span> <\/svg>\n<\/span><\/a>, en 2017(opens in new window)<\/span> <\/svg>\n<\/span><\/a>, en gezien het frequente contact tussen AmCham en Financi\u00ebn ongetwijfeld ook in eerdere jaren.<\/p>\n

Rutte dineert met VNO-NCW<\/strong><\/p>\n

Op 19 mei 2015 vindt \u2019s avonds in het Catshuis een topoverleg plaats over het Nederlandse fiscale vestigingsklimaat. De nood is hoog omdat er in Brussel en in OESO-verband maatregelen worden voorbereid om belastingontwijking tegen te gaan. Hier zitten maatregelen bij die er voor zouden moeten zorgen dat belastingontwijking via Nederland moeilijker wordt, waardoor Nederland minder aantrekkelijk zou kunnen worden voor multinationals. Kortom, tijd om eens goed na te denken welke manieren \u2018er zijn om het Nederlandse fiscale vestigingsklimaat competitief te laten blijven\u2019.<\/p>\n

De avond wordt geopend door premier Rutte, daarnaast schuift ook een rits ministers aan, zowel de voorzitter als de teammanager fiscaliteit van VNO-NCW, en ook Bartjan Zoetmulder is van de partij, belastingadviseur bij Loyens&Loeff en lobbyist voor de Nederlandse Orde van Belastingadviseurs.<\/p>\n

In een gezamenlijke lobbybrief van VNO-NCW, MKB Nederland, AmCham, en de NOB, speciaal geschreven voor het Catshuisoverleg, wordt nog eens benadrukt hoe belangrijk het fiscale vestigingsklimaat wel niet zou zijn voor Nederland. In de brief wordt ook de afschaffing van de dividendbelasting (weer) genoemd als een van de manieren om Nederland aantrekkelijk te houden. Wellicht is het zaadje toen bij Rutte geplant, waardoor hij nu, twee jaar later, de noodzaak tot afschaffing tot in zijn \u2018diepste vezels\u2019 voelt. Zeker weten kunnen we het niet, want de conclusies van het overleg zijn in de Wob weggelakt.<\/p>\n

Ook Shell wil af van de dividendbelasting<\/strong><\/p>\n

Ook Shell lobbyde voor afschaffing van de dividendbelasting. In haar lobbybrief(opens in new window)<\/span> <\/svg>\n<\/span><\/a> voor de verkiezingsprogramma\u2019s voor de Tweede Kamerverkiezingen van 2017 roept Shell om afschaffing van de dividendbelasting. Het vestigen van een hoofdkantoor in Nederland zou minder aantrekkelijk zijn omdat \u2018in \u00e9\u00e9n keer alle buitenlandse winsten aan de dividendbelasting zouden worden onderworpen\u2019. Nu heeft Shell uiteraard niet alleen het beste voor met hun internationale collega-multinationals, maar ook zelf wat te winnen met afschaffing van de dividendbelasting. Het bedrijf kondigde al aan(opens in new window)<\/span> <\/svg>\n<\/span><\/a> dat het haar kapitaalstructuur mogelijk zal aanpassen als Nederland de dividendbelasting afschaft. In de Telegraaf(opens in new window)<\/span> <\/svg>\n<\/span><\/a> zegt hoogleraar Fiscale economie Edwin Heithuis dat Shell dit wil omdat het, als Brits-Nederlandse multinational, dan de aandelen die vallen onder het Brits recht en de aandelen die vallen onder het Nederlands recht kan samenvoegen.<\/p>\n

Lobby loont, de burger betaalt<\/strong><\/p>\n

De afschaffing van de dividendbelasting is een schrijnend voorbeeld van wat een effectieve lobby teweeg kan brengen. Niemand heeft enig idee wat de effecten van de maatregel zijn: het CPB kan geen enkel bewijs(opens in new window)<\/span> <\/svg>\n<\/span><\/a> vinden of het daadwerkelijk tot meer investeringen in Nederland zou leiden, hoogleraren zijn en masse tegen(opens in new window)<\/span> <\/svg>\n<\/span><\/a>, onze minister-president komt niet verder dan zijn \u2018diepste vezels\u2019 en wijzen naar het Verenigd Koninkrijk(opens in new window)<\/span> <\/svg>\n<\/span><\/a>, en de fractievoorzitter van de VVD noemt het zelfs een ‘gok’(opens in new window)<\/span> <\/svg>\n<\/span><\/a>. Jarenlang heeft VNO-NCW (samen met AmCham) angst gezaaid over multinationals die Nederland massaal de rug toe zouden keren als er niet snel maatregelen worden genomen om het belastingklimaat aantrekkelijker te maken. Dit terwijl onderzoek van nota bene VNO-NCW zelf(opens in new window)<\/span> <\/svg>\n<\/span><\/a> al in 2009 uitwees dat het overgrote deel van de hoofdkantoren geen enkele plannen heeft om te vertrekken.<\/p>\n

Na een lobby van minstens acht jaar heeft VNO-NCW een kabinet dan eindelijk zo gek gekregen om de dividendbelasting af te schaffen. En dan wil de premier niet eens aan de Nederlandse burger uit te leggen met welke bedrijven hij heeft gesproken om tot deze beslissing te komen. Dit gebrek aan transparantie over de invloed van lobby op beleid is een structureel probleem in Nederland(opens in new window)<\/span> <\/svg>\n<\/span><\/a>, en de afschaffing van de dividendbelasting laat nog maar eens zien hoe ver de invloed van lobby kan reiken. Zo ver dat een maatregel die in geen enkel verkiezingsprogramma is terug te vinden, en waar dus geen enkele kiezer voor heeft gestemd, in het regeerakkoord kan belanden.<\/p>\n

Alle documenten uit het oorspronkelijke wob-verzoek(opens in new window)<\/span> <\/svg>\n<\/span><\/a>, en het bezwaar (opens in new window)<\/span> <\/svg>\n<\/span><\/a>zijn gepubliceerd door de Rijksoverheid. SOMO heeft het oorspronkelijke Wob-verzoek uitgevoerd in dienst van Oxfam Novib(opens in new window)<\/span> <\/svg>\n<\/span><\/a>.<\/p>\n

Dit is een onderzoek in het kader van LobbyWatch(opens in new window)<\/span> <\/svg>\n<\/span><\/a>, een initiatief van maatschappelijke organisaties voor meer transparantie over lobby.<\/p>\n

 <\/p>\n\n\t

\n\t\t
\n\n\t\t\t\t\t\t\t

Meer informatie nodig?<\/h2>\n\t\t\t\n\t\t\t